Stel je voor: je bouwt een huis dat ademt als een levend wezen, warmte vasthoudt als een oude vertrouwde trui en bovendien CO2 uit de lucht zuigt terwijl het droogt. Klinkt als toveren?
▶Inhoudsopgave
Dat is het niet. Het heet hempcrete, en het is misschien wel de leukste bouwstof die je gaat tegenkomen. In dit artikel duiken we in de wereld van hennepbeton: wat is het precies, wat kun je ermee en wat kost het?
Wat is hempcrete eigenlijk?
Voordat we het hebben over isolatiewaardes en kosten, moeten we even helder hebben wat we precies bedoelen. Hempcrete is geen baksteen en het is ook geen traditioneel beton.
Het is een mengsel van drie simpele ingredienten: Samen vormen ze een lichtgewicht materiaal dat je in een mal kunt gieten of op een wand kunt aanbrengen. Het is belangrijk om te weten dat hempcrete in de basis niet dragend is in de zin van gewapend beton. Het is een dragende isolatielaag.
- De hennepvezel: Dit is het stro van de hennepplant. Het is een snelgroeiende gewas dat weinig water nodig heeft en geen bestrijdingsmiddelen.
- De kalkhennep: Dit is de bindende stof. Meestal gaat het om kalk (hydraulische kalk of lime putty) die het geheel bij elkaar houdt.
- Water: Om het mengsel vochtig te maken en de chemische reactie op gang te brengen.
Je gebruikt het meestal in combinatie met een dragende structuur van hout, staal of baksteen.
Denk aan een houtskeletbouw-woning waarbij de wanden worden opgevuld met hempcrete.
De eigenschappen: waarom iedereen erover praat
Waarom zou je kiezen voor hempcrete en niet voor glaswol of piepschuim? De eigenschappen spreken voor zich.
Isolatie: warmte en koudebuffer
Hempcrete is een uitstekende isolator. De R-waarde (de warmteweerstand) hangt af van de dikte en de dichtheid, maar gemiddeld ligt de isolatiewaarde rond de 0,12 tot 0,15 W/mK.
Dat is vergelijkbaar met houtvezelisolatie of cellulose. Het is misschien niet de allerhoogste isolatiewaarde per centimeter, maar het werkt vooral als een buffer. Het materiaal is "hygroscopisch", wat een fancy woord is voor "het reguleert vocht".
Het neemt overtollig vocht op uit de lucht en geeft het af als de lucht droog is. Dit voorkomt schimmelvorming en zorgt voor een gezond binnenklimaat. Daarnaast is het een warmtebuffer: het slaat warmte op en geeft deze langzaam af. Dat betekent dat het in de zomer koel aanvoelt en in de winter de warmte vasthoudt.
Brandveiligheid en geluid
Geen koude muren, geen vochtplekken. Brandveiligheid is een groot goed.
Hempcrete is van nature brandvertragend. De kalk in het mengsel zorgt ervoor dat het materiaal niet makkelijk vlam vat en bij brand geen giftige dampen afgeeft.
Dat is een prettig idee. Ook het geluid is een fijn bijkomend voordeel. Hempcrete dempt geluid beter dan veel standaard isolatiematerialen.
De structuur van de hennepvezels zorgt voor een goede geluidsabsorptie. Ideaal voor een woning aan een drukke straat of voor akoestische scheidingen binnen.
CO2 negatief: de kers op de taart
Hier wordt het echt interessant. Hennep groeit extreem snel en zuigt tijdens die groei CO2 uit de lucht op. Zodra de plant geoogst wordt, slaat die koolstof op in de vezels.
Als je deze vezels verwerkt in hempcrete, blijft die CO2 opgeslagen in de muur. Bovendien zorgt de kalkproductie voor extra CO2-uitstoot, maar door het langzame uithardingsproces van kalk (carbonatatie) wordt er opnieuw CO2 uit de lucht opgenomen. Het resultaat: een materiaal dat in theorie meer CO2 opneemt dan het uitstoot bij productie. Een echte klimaatwinnaar.
De kosten: wat mag het kosten?
Laten we eerlijk zijn: duurzaam bouwen heeft vaak een prijskaartje. Hempcrete zit qua kosten in de middenmoot, maar het hangt sterk af van hoe je het toepast.
De materiaalkosten: Gemiddeld liggen de kosten voor ruwe materialen (hennepvezel en kalk) tussen de € 30 en € 60 per vierkante meter per laag van 10 cm dikte.
Als je kant-en-klare kalkhennepblokken koopt (zoals die van Tradical of Thermo-Hemp), liggen de kosten hoger, vaak tussen de € 80 en € 120 per m². De arbeidskosten: Dit is vaak de grootste factor. Hempcrete aanbrengen is arbeidsintensief. Je kunt het gieten in een mal (storten) of met de hand op de wand aanbrengen (spuiten of tappen).
Dit vereist specifieke kennis. Als je een aannemer inschakelt, reken dan op arbeidskosten die vaak twee keer zo hoog zijn als de materiaalkosten. Een project van 100 m² wandoppervlak kan snel richting de € 5.000 tot € 10.000 gaan, afhankelijk van de afwerking. Totaalplaatje: Voor een gemiddelde woning (150 m² vloeroppervlak) moet je rekenen op een meerprijs van ongeveer 10% tot 15% ten opzichte van traditionele bouw met isolatie. Echter, de terugverdientijd is sneller dan je denkt vanwege de lagere energiekosten en de duurzaamheidspremies die in veel gemeentes beschikbaar zijn.
Leveranciers in Nederland en België
Waar haal je die hennep vandaan? In Nederland groeit gelukkig steeds meer hennep voor de bouwsector.
Materialen en kalkhennepblokken
Hieronder een overzicht van bekende leveranciers en merken waar je terechtkunt. Voor kant-en-klare blokken of losse materialen kijk je vaak naar gespecialiseerde bedrijven.
Een bekende speler is Thermo-Hemp. Zij leveren kalkhennepblokken die je net als traditionele stenen kunt metselen, maar dan met de isolerende werking van hennep. Een ander groot merk is Tradical.
Dit is een Frans merk dat inmiddels ook breed verkrijgbaar is in de Benelux. Ze leveren zowel losse materialen voor het gieten van hempcrete als kant-en-klare mortels. Voor de losse vezels en kalk kun je terecht bij groothandels zoals Ecobouw of De Hennep Bouw. Deze partijen leveren vaak per pallet en zijn gericht op zowel de doe-het-zelver als de professionele bouwer.
Kant-en-klare wanden
Wil je het jezelf makkelijker maken? Er zijn bedrijven die kant-en-klare wandelementen leveren. HempFlax is een Nederlands bedrijf dat zich specialiseert in hennepvezels en daarbij ook advies levert voor bouwprojecten.
Hoewel ze vooral bekend staan om hun vezels, zijn ze een cruciale schakel in de Nederlandse keten. Ook IsoHemp is een leverancier die zich richt op kant-en-klare blokken. Deze blokken zijn licht, makkelijk te verwerken en bieden direct een hoge isolatiewaarde zonder dat je nog een extra isolatielaag nodig hebt.
Hoe verwerk je hempcrete?
Ben je van plan om zelf aan de slag te gaan? Dan is het goed om te weten hoe het proces in zijn werk gaat. Er zijn drie hoofdmethoden:
- Storten in mal: Dit is de meest traditionele methode. Je bouwt een houten bekisting, mengt de hennepvezel met de kalkmortel en giet het in de mal. Na een dag of twee is het uitgehard genoeg om de mal te verwijderen. Dit geeft een mooie, natuurlijke look.
- Spuiten op de wand: Met een speciale mortelspuit breng je het mengsel direct aan op een houtskelet. Dit gaat snel en is ideaal voor grotere oppervlakten.
- Metselen van blokken: De makkelijkste optie voor de doe-het-zelver. Je koopt voorgedroogde kalkhennepblokken en metselt ze met een dunne laag kalkspecie op elkaar. Dit lijkt op traditioneel metselen, maar dan lichter en isolerender.
Belangrijk bij het verwerken is de droogtijd. Hempcrete moet langzaam drogen.
Binnen in een verwarmde woning duurt dit enkele weken, maar als je het buiten aanbrengt of onder vochtige omstandigheden, kan het maanden duren voordat het volledig uitgehard is.
Wanneer kies je voor hempcrete?
Hempcrete is niet voor elk project de beste keuze. Het is ideaal voor:
- Nieuwbouw: Vooral bij houtskeletbouw is het een perfecte match.
- Renovatie: Je kunt het aanbrengen tegen bestaande muren (binnen of buiten) om de isolatie te verbeteren, maar let op de belasting op de bestaande fundering (het is licht, maar wel dik).
- Puur duurzaam: Als je een huis wilt bouwen dat zo min mogelijk impact heeft op het klimaat.
Wanneer is het minder geschikt? Bij flatgebouwen of hoogbouw waar de constructieve eisen extreem hoog zijn.
In die gevallen is de draagkracht van hennepbeton vaak niet voldoende zonder extra versterking. Ook in zeer vochtige kelders is het oppassen, hoewel het materiaal vocht reguleert, is het geen waterdicht membraan.
Conclusie: De toekomst is groen
Hempcrete is meer dan een trend. Het is een serieuze bouwstof die de traditionele isolatiemarkt uitdaagt. Het combineert thermische prestaties, vochtregulatie en brandveiligheid met een verhaal dat je graag wilt delen: je bouwt letterlijk aan een beter klimaat.
De kosten zijn iets hoger dan bij duurzame isolatie zoals cellulosevlokken, maar de voordelen voor het wooncomfort en het milieu wegen daar ruimschoots tegenop.
Of je nu kiest voor losse materialen via Ecobouw of kant-en-klare blokken via Thermo-Hemp, de markt groeit en de kennis wordt steeds toegankelijker. Dus, als je je volgende bouwproject plant, overweeg dan eens om te bouwen met hennep. Het ademt, het warmt en het voelt goed.
Veelgestelde vragen
Wat is de gemiddelde prijs per vierkante meter voor hennepbetonwanden?
De kosten voor hennepbetonwanden variëren, maar gemiddeld ligt de prijs tussen de 70 en 120 euro per vierkante meter, exclusief BTW en inclusief de dragende structuur. Dit is afhankelijk van de dikte van de hempcrete laag en de kosten van de onderliggende houten of stalen constructie. Hoewel hennepbeton op de lange termijn voordelen biedt, zijn de initiële kosten vaak hoger dan die van conventioneel beton.
Wat zijn de belangrijkste nadelen van hennepbeton in vergelijking met traditioneel beton?
Bovendien is hennepbeton niet dragend en vereist het een dragende structuur van hout, staal of baksteen, wat de constructiecomplexiteit kan verhogen.
Hoe verhoudt de isolatiewaarde van hennepbeton zich tot andere isolatiematerialen?
De isolatiewaarde van hennepbeton ligt vergelijkbaar met die van houtvezel- of celluloseisolatie, rond de 0,12 tot 0,15 W/mK. Het is echter vooral een ‘hygroscopische’ buffer, wat betekent dat het vocht opneemt en afgeeft, waardoor het een stabieler en gezonder binnenklimaat creëert dan sommige andere isolatiematerialen.
Wie zijn de belangrijkste leveranciers van de ingrediënten voor hennepbeton?
De hennepvezels worden meestal geleverd door lokale boerderijen die gespecialiseerd zijn in hennepteelt. De kalkhennep, vaak hydraulische kalk of lime putty, wordt geleverd door kalkleveranciers. Het is belangrijk om lokale leveranciers te vinden voor de beste kwaliteit en beschikbaarheid.
Wat is de brandveiligheid van hennepbeton en hoe verhoudt dit zich tot andere bouwmaterialen?
Hennepbeton is van nature brandvertragend dankzij de kalk in het mengsel, waardoor het minder snel vlam vat en geen giftige dampen afgeeft bij brand.
Dit maakt het een veiliger keuze dan bijvoorbeeld glaswol of piepschuim, die bij brand schadelijke stoffen kunnen vrijgeven.